Tow. Akc. Odlewni Czcionek Samuela Orgelbranda i Synów

OPIS OBIEKTU

Zespół składa się z budynku administracyjnego, oficyny, warsztatu, garażu i głównego budynku produkcyjnego.

Budynek administracyjny-portiernia: murowany z cegły, piętrowy z parterowymi dobudówkami: z prawej strony sklepem, z lewej portiernią. Elewacja od ul. Hożej 4-osiowa, licowana cegłą. Z wyodrębnionym cokołem. Otwory okienne zamknięte lukami odcinkowymi. Nadproża z zaakcentowanymi klińcami gzymsem. Gzyms koronujący z układanej dekoracyjnie cegły. Okna skrzynkowe, drewniane, wielopodzialowe. Elewacja od dziedzińca analogiczna, z dodatkowym piętrem, gdzie dwa proste okna. Zachowane niektóre elementy dawnej stolarki.

Budynek administracyjny-oficyna: wzdłuż wschodniej granicy posesji. Piętrowy, murowany z cegły ceramicznej, nieotynkowany, licowany cegłą. Elewacja od strony ulicy 2-osiowa, od strony dziedzińca 18-osiowa, z nieznacznym ryzalitem wejściowym pośrodku. Obie elewacje z wyodrębnionym cokołem, gzymsem podokiennym w pierwszej kondygnacji, gzymsem kordonowym z układanej dekoracyjnie cegły. Gzyms koronujący prosty. W dolnej kondygnacji okna zamknięte lukami odcinkowymi. nadproża okienne z klińców, z dekoracyjnym gzymsem. W górnej – zapewne późniejszej - kondygnacji okna zamknięte lukami prostymi, nadproża bez dekoracji.

Budynek produkcyjny: dwupiętrowy, murowany z cegły, nieotynkowany. Na rzucie wydłużonego prostokąta. Stropy, staloceramiczne, o wypełnieniu ceglanym. W przyziemiu i na I piętrze wsparte filarami i żeliwnymi kolumienkami. Na ostatniej kondygnacji hala wsparta drewnianymi stolcami. Elewacje zachodnia i wschodnia opracowane podobnie. Proste, z ceglaną dekoracją jedynie na nadprożach okiennych. Z zaznaczonym cokołem, z prostymi gzymsami kordonowym i koronującym. Okna zamknięte łukami odcinkowymi. Zachowana żelazna klatka schodowa.

HISTORIA OBIEKTU

Firma Samuela Orgelbranda początkowo mieściła się na ul. Bednarskiej. Oprócz księgarni znajdowała się tam także mała drukarnia. Pierwszy zakład po ojcu w 1872 r. przejęli synowie Mieczysław i Hipolit, którzy w 1890 r. z małej firmy rodzinnej utworzyli dużą spółkę akcyjną. Na cele produkcyjne przeznaczyli działkę przy ul. Hożej 41 (ob. 51) zakupioną w 1900 r. od braci Siedlewskich. W kilka lat później powstała większość budynków produkcyjnych.

O skali produkcji może świadczyć fakt, że w 1905 r. firma zatrudniała 700 pracowników. Ponadto posiadała lokomobilę parowa o mocy 100 koni.

Firma działała do 1918 r. Później fabryka znajdowała się w rękach Związku Spółdzielni mleczarskich i Jajczarskich. Obecnie zakład należy do firmy SERWAR, która produkuje tutaj sery topione.

BIBLIOGRAFIA

• E. Pustoła-Kozłowska, Mapa budownictwa przemysłowego Warszawy, Warszawa 1983 w: Archiwum WUOZ
• Karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa (Archiwum KOBiDZ) nr 173, 174,175, 176
• Księga przemysłu polskiego, Warszawa 1959
• J. Zieliński, Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy, t. IV, Warszawa 1998

LOKALIZACJA

UWAGI

Zespół fabryczny jest cały czas użytkowany w celach przemysłowych, co gwarantuje mu zachowanie w dużej części substancji zabytkowej. Aktualnym użytkownikiem jest Wytwórnia Serów topionych SERWAR. ZE względu na dobry stan zachowania budynków (w tym część elementów wyposażenia w bud. produkcyjnym) zespół zasługuje na ochronę konserwatorską w postaci wpisu do rejestru zabytków.

 GALERIA OBIEKTU