Fabryka Cukrów i Czekolady „Franboli”

OPIS OBIEKTU

Zabudowania są usytuowane po obu stronach króciutkiej ul. Śnieżnej. Od strony ul. Grodzieńskiej, po stronie południowo-zachodniej ul. Śnieżnej znajdują się zabudowania samej fabryki słodyczy, zaś naprzeciwko dawny budynek biurowo-mieszkalny.

Zabudowania fabryczne: parterowy budynek produkcyjny stojący w linii ul. Grodzieńskiej (nakryty dachem kopertowym), w podwórzu od strony ul. Radzymińskiej piętrowy budynek produkcyjny (być może wozownia) z zachowanymi reliktami architektonciznego detalu ceglanego. Pomiędzy nimi trzypiętrowy łącznik (ostatnie piętro dobudowane) – oficyna, urozmaicona kilkoma murowanymi aneksami i kominami, z ceglanymi lizenami jako podziałami architektonicznymi. Budynki produkcyjne bez cech stylowych, otynkowane. W budynku Podziały okienne i drzwiowe wielokrotnie przemurowywane.

Budynek biurowo-mieszkalny: piętrowy, jedenastoosiowy, z dachem dwuspadowym krytym blachodachówką (dawniej dachówką). Wskutek docieplenia zatarty dawny detal architektoniczny z próbą jego odtworzenia warstwie ocieplającej. Parter budynku z pasowym boniowaniem. Kondygnacje oddzielone prostym gzymsem kordonowym. Powyżej, w drugiej kondygnacji artykulacja pilastrami wyznaczającymi pola okienne. Na szczycie ustawiony asymetryczny, niski fronton. Wtórna stolarka okienna i drzwiowa, brak oryginalnego wyposażenia.

HISTORIA OBIEKTU

Fabryka została uruchomiona w 1922 r. przez braci Franciszka, Bolesława i Ignacego Kiełbasińskich. Dzisiejsza nazwa pochodzi od skrótu ich imion. Założycielem firmy był Bolesław Kiełbasiński, cukiernik warszawski, który w 1918 r. miał cukiernię-sklep przy ul. Marszałkowskiej. W 1922 r. założył już własną wytwórnię słodyczy przy ul. Śnieżnej na Pradze. Fabryka zaczęła się szybko rozrastać i w 1936 r. zatrudniała już 140 robotników; uruchomiono także silnik elektryczny o mocy 40 koni. Wytwórnia braci Kiełbasińskich znalazła się wkrótce w czołówce warszawskich firm cukierniczych i stawiono ją na równi z Fruzińskim, Domańskim z ul. Cichej, czy np. braćmi Iłowieckimi z ul. Lipowej, a nawet porównywano z Wedlem.

W czasie wojny, już po zdobyciu Pragi przez wojska Armii Czerwonej i Wojsko Polskie fabryczka została przyłączona do zakładów Wedla. W 1945 r., w pierwszych dniach zainstalowania ludowego rządu na Pradze w budynku biurowym przy ul. Śnieżnej mieszkał Bolesław Bierut.

BIBLIOGRAFIA

• E. Pustoła-Kozłowska, Mapa budownictwa przemysłowego Warszawy, Warszawa 1983 w: Archiwum WUOZ
• M. Pilich, Warszawska Praga. Przewodnik, Warszawa 2005

LOKALIZACJA

UWAGI

Budynek biurowo-mieszkalny prezentuje formy zredukowanego klasycyzmu. Wskutek nieodpowiedzialnej modernizacji w ostatnim czasie utracił cenny walor architektoniczny, jakim była nieotynkowana elewacja z historyzującą dekoracją w cegle. Mimo, że w warstwie docieplenia (styropian) próbowano odtworzyć pierwotny detal nie udało się uratować charakteru fasady tego ciekawego obiektu.

 GALERIA OBIEKTU