Odlewnia Żelaza i Metali Ambrożewicza

OPIS OBIEKTU

W zespole znajdują się dwie odlewnie, oficyny gospodarcze i najstarszy bud. biurowo-produkcyjny.

Odlewnia zachodnia.: z 1904 r. Na planie wydłużonego prostokąta. Murowana z cegły, ceramicznej, częściowo licowana cegła, częściowo tynkowana (od ulicy). Parterowa hala z dwuspadowym dachem. Fasada od ulicy jest rozczłonkowana lizenami, pomiędzy którymi (ob. zamurowane) okna zamknięte prosto. Ponad II kondygnacją fasady attyka ze sterczynami w miejscu lizen. Wewnątrz hali zachowana żeliwna kolumienka wspierająca strop. Elewacja od strony zachodniej licowana cegłą, z zachowanym ceglanym detalem architektonicznym.

Odlewnia wschodnia: z 1912 r. Na planie wydłużonego prostokąta, usytuowana szczytem do ulicy. Murowana z czerwonej cegły. Wewnątrz jednoprzestrzenna hala pierwotnie nakryta szklanym dachem. Elewacja od ulicy 4-osiowa, licowana cegłą. W dwóch środkowych osiach wysokie okna zamknięte półkoliście (ob. zamurowane). Ponad kondygnacją ścianka attykowa skrywająca dach. Ściana rozczłonkowana lizenami i urozmaicona gzymsem. W ściance attykowej, w płycinie, wypisane metalowymi literami nazwisko właściciela i data powstania.

Inne budynki na terenie posesji zostały znacznie przekształcone w latach powojennych i nie wykazują obecnie znaczących wartości zabytkowych, ani architektonicznych.

HISTORIA OBIEKTU

Odlewnia żelaza została uruchomiona w 1904 r. przez Władysława Ambrożewicza. Początkowo wykorzystywane były obiekty znajdujące się na posesji w narożniku ul. Karolkowej i Kolejowej. Niemal w tym samym czasie została zbudowana duża hala frontowa. W 1912 r. zbudowano kolejną halę od wschodu. Zakład miał dwa działy: żelazny i metalowy. Produkowano głównie koła pasowe maszynowe, łożyska, kozły wiszące, tryby maszynowe, piece tyglowe systemu inż. Musiola, oraz różne inne wyroby z brązu i metali kolorowych. Oprócz tego fabryka realizowała także specjalne zamówienia według dostarczanych projektów. Odlewnia w 1910 r. zatrudniała 110 robotników i dodatkowo używała silnik naftowy o mocy 20 koni.

Odlewnia w rękach Ambrożewicza pozostawała do 1944 r. Po wojnie znacjonalizowana, obecnie znowu znajduje się w rękach prywatnych. W 1999 r. poprzez zabudowę okien i dostawienie części parowozu zniszczono elewację od ul. Kolejowej.

BIBLIOGRAFIA

• E. Pustoła-Kozłowska, Mapa budownictwa przemysłowego Warszawy, Warszawa 1983 w: Archiwum WUOZ
• Księga przemysłu polskiego, Warszawa 1959
• J. Zieliński, Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy, t. VI, Warszawa 1998
• Architektura przemysłowa warszawskiej Woli XIX/XX w. Materiały z sesji naukowej zorganizowanej przez Muzeum Woli i Towarzystwo opieki nad zabytkami. Zeszyty wolskie 4, Warszawa 2002

LOKALIZACJA

UWAGI

W budynku wschodniej odlewni w latach 90-tych XX w. wstawiono w elewację połowę parowozu (ostatnio zdjęty), zamalowano ściany. Poprzez te przekształcenia zatarto częściowo pierwotny wygląd fasady, będącej przykładem wyśmienitej architektury przemysłowej początków XX w.

 GALERIA OBIEKTU